سيد علي اكبر قرشي
195
مفردات نهج البلاغه ( فارسى )
حرف الجيم جؤجؤ : سينه . اين كلمه چهار بار و همهء در خطبه 13 ، 55 و 56 آمده است آنحضرت پس از فتح بصره در ملامت اهل آن چنين فرمود : « كنتم جند المرئة و اتباع البهيمة ، رغا فاجبتم و عقر فهربتم . . . كانّى بمسجدكم كجؤحؤ سفينة قد بعث الله عليها العذاب من فوقها و من تحتها . » يعنى : لشكريان زن ( عائشه ) بوديد و پيروان چهار پا ( شتر عائشه ) ، آن شتر نعره كشيد جمع شديد و كشته شد فرار كرديد . . . گويا مى بينم كه مسجد شما مانند سينه كشتى نمودار است آنگاه كه خداوند به شهر شما از بالا و پائين عذاب فرستد . شرح غرق شدن و آمدن عذاب در لفظ « بصره » گذشت . جأر : تضرّع . زارى ، اصل آن بلند كردن صدا براى دعا است همچنين است « جوأر » ، از اين ماده فقط سه مورد در « نهج » يافته است . در رابطه با ثواب اهل زهد فرموده : « فو اللّه لو . . . جأرتم جؤار متبّتلى الرهبان . . . التماس القربة اليه . . . لكان قليلا فيما ارجولكم من ثوابه . . . » خ 52 ، 89 ، و نيز در خطبهء 91 ، 130 در وصف ملائكه فرموده : « بهمس الجؤار اليه » . جأش : سينه . نفس . خوف قلب . اين لفظ تنها دو بار در « نهج » ديده مىشود درباره كمك به ياران در جنگ فرموده : « و اىّ امرء منكم احسّ من نفسه رباطة جأش عند اللقاء وراى من احد من اخوانه فشلا فليذبّ عن اخيه . . . كما يذبّ عن نفسه »